Definicja „Zaburzenie ruchowe charakteryzujące się wzmożeniem tonicznych odruchów na rozciąganie (napięcia mięśniowego) w zależności od szybkości rozciągania, co wynika z odhamowania odruchu rozciągowego jako składowej uszkodzenia motoneuronów na wyższym poziomie". Ta definicja nie obejmuje całego założonego zjawiska Definicja Spastyczności Uaktualniona
„Spastyczność to zjawisko zaburzonej kontroli czuciowo-ruchowej napięcia mięśniowego, związanej z uszkodzeniem górnego motoneronu i objawiające się okresową bądź utrwaloną, mimowolną, wzmożoną aktywnością mięśniową.” Klasyfikacja według Lance’a
Przyczyna nadaktywności odruchów na rozciąganie * Nadaktywność motoneuronów alfa * Zmian we właściwościach błonowych tych komórek * Zmniejszenie hamowania presynaptycznego la * Zaburzenie hamowania z dróg eferentnych (włókna II) * Zaburzenie hamowania wzajemnego (recirokalnego) * Zmniejszenie inhibicji zwrotnej (komórki Renshawa) * Nasilona pobudliwość odruchów zginania (włókna II i IV) * Obniżenie progu pobudliwości receptorów wrażliwych na rozciąganie
Inne czynniki odpowiedzialne za opór * Nadaktywność motoneuronów alfa * Właściwości elastyczne samej tkanki mięśniowej * Ścięgna * Stawy * Ograniczona możliwość świadomej kontroli ruchu * Zaburzenia poznawcze * Brak zrozumienia poleceń
CZY SPASTYCZNOŚĆ JEST ZABURZENIEM CZYSTO RUCHOWYM Nasilone odruchy rozciągowe zależne są również od bodźców czuciowych
- aktywacja skurczu po podrażnieniu skóry kończyny
- bodziec bólowy
Zjawisko SPASTYCZNOŚCI * Spastyczność nie jest zaburzeniem czysto ruchowym * Wzmożenie napięcia mięśniowego nie jest jedynie skutkiem wzmożenia aktywności odruchu rozciągowego * Opór mięśnia podczas rozciągania zależy nie tylko od jego nadaktywności * Zależność narastania oporu związana z jego szybkością nie jest wyłączną cechą spastyczności
Spastyczność Powikłania * Rozwój wtórnych zmian w mięśniach , ścięgnach, stawach (skrócenie, zwłóknienie, zwapnienie ) * Powoduje utrwalenie wzorców ułożeń części ciała zwykle są to kończyny * Obraz towarzyszącemu niedowładowi co nasila dysfunkcję kończyn * Skrócenie włókien mięśniowych (zmniejszenie liczby sarkomerów) * Skrócenie włókien mięśniowych (zmniejszenie liczby sarkomerów) * Sprawia ból i utrudnienie rehabilitacji * Zaburza aktywność dnia codziennego * Pogorszenie nastroju * Niższa samoocena * Przykurcze * Zaniki mięśni * Zaparcia
Mechanizm Powstawania Patologii Chodu * Przyczyny Pierwotne – nie można na nie wpłynąć, są one stałe wynikające z uszkodzenia mózgu * Przyczyny Wtórne – często i stosunkowo łatwo poddają się korekcji; a mechanizmy pomocnicze zanikają, gdy przestają być potrzebne
Krzyżowanie kończyn dolnych - spastyczność przywodzicieli
Przyczyny Pierwotne * Zaburzenie selektywnej kontroli ruchu - są nasilone w dalszych odcinkach kończyny; bardziej upośledzona jest aktywność mięśni dwustawowych niż jednostawowych * Zaburzenie Równowagi - przyczyna utrudnień bądź uniemożliwienia poruszania się * Nieprawidłowe Napięcie Mięśni - zwiększenie zużycia energii wynikającego z aktywizacji większej liczby mięśni; upośledzenie naturalnego wzrostu mięsni
Rozkład intensywności napięcia spastycznego
Przyczyny Wtórne Wynikają ze zmiennego rozkładu napięcia mięśniowego na szkielet np.
- przykurcze mięśniowe
- patologiczny wzrost kości
Zmiany strukturalne w obrębie mięśni
U dzieci z MPDz w okresie wzrostu i rozwoju mięśnie spastyczne nie rosną proporcjonalnie do kości, co powoduje deformację w stawach
Pojęcia * Przykurcz - utrwalony, nieodwracalny zmiany w postaci zwłóknienia oraz kostnienia w obrębie mięśni i stawów * Reakcje stowarzyszone - to zjawisko mimowolnej aktywacji pod wpływem wysiłku grup mięśniowych w innej części kończyny bądź części ciała * Objaw „scyzorykowy” polega na narastaniu oporu do pewnego punktu, po którym napięcie maleje.
Bibliografia „Spastyczność od patofizjologii do leczenia” Jarosław Sławek
|