Małe dziecko z autyzmem. Pierwsze sygnały do niepokoju.

Pierwszym „diagnostą” swojego dziecka jest rodzic. To on zauważa pierwsze oznaki nieprawidłowości w rozwoju swojego dziecka. Zwykle dzieje się to pomiędzy 15 a 22 miesiącem życia dziecka, jednak mimo wczesnego dostrzegania pewnych nietypowości zachowań u dziecka, wielu rodziców nie potrafi dokładanie wyjaśnić swoich obaw, a otoczenie im wcale w tym nie pomaga. Brak odpowiednich i szybkich informacji o prawidłowym rozwoju dziecka, niewielka liczba placówek specjalistycznych, brak odpowiedniej wiedzy u specjalistów pierwszego kontaktu z dzieckiem, błędy w rozpoznaniu, odwlekanie i czekanie „aż dziecko samo z tego wyrośnie” oraz bardzo częste lekceważenie przez specjalistów niepokoju rodzica, prowadzi do wielkiej szkody - opóźnienia diagnozy a tym samym późnego podjęcia wczesnych interwencji terapeutycznych u dziecka.

W poniższym artykule, zaprezentuję jakie zachowania małego dziecka mogą wzbudzić stan czujności u rodzica. Jednak należy podkreślić, że u bardzo małego dziecka trudno jest ocenić, czy dane zachowanie odbiega od pewnej przyjętej normy, czy też wynika z indywidualnego charakteru, specyficznego dla rozwoju danego dziecka lub z wpływów środowiska, w jakim się wychowuje. Dotychczasowe badania nie dają jednoznacznych odpowiedzi na pytanie, kiedy najwcześniej można wykryć autyzm, ale dają cenne wskazówki, na jakie nietypowe zachowania, zwłaszcza w sferze kompetencji społecznych i komunikowania się należy zwrócić uwagę.

Niepokój mogą wzbudzić następujące zachowania:
- niereagowanie na własne imię
- unikanie kontaktu wzrokowego.
- unikanie i ignorowanie ludzi, preferowanie samotności
- nietworzenie wspólnego pola uwagi. Dziecko nie potrafi śledzić wzrokiem za tym, co pokazuje mu ktoś inny.
- brak wskazywania obiektów innym osobom. Dziecko nie wskazuje rzeczy, które je zainteresowało w danym momencie, ale często pojawia się gest wskazywania w sytuacjach potrzeb np. prośby picia, jedzenia czy sięgnięcia po określoną rzecz.
- niewyciąganie rąk do innych osób
- nieuśmiechanie się w sytuacjach społecznych
- uboga ekspresja emocji oraz zubożona mimika. Dziecko z autyzmem może okazywać uczucia w sposób nieczytelny.
- ograniczona zdolność naśladowania
- nieinteresowanie się zabawkami lub niewłaściwe używanie zabawek
- niechęć do kontaktów fizycznych. Dziecko może nie wyciągać rączek w oczekiwaniu, by ktoś je przytulił. Przytulane mogą sztywnieć i odsuwać się od osoby przytulającej.
- brak lub opóźniona mowa. A tym samym brak lub rzadkie próby komunikowania się za pomocą gestów.
- nadwrażliwość smakowa. Dziecko często ma ubogi jadłospis.

Badania dają spojrzenie również na bardzo małe dzieci. W porównaniu do dzieci prawidłowo rozwijających się, dziecko z autyzmem w pierwszym roku życia jest mniej aktywne, mniej się uśmiecha społecznie, ma niskie napięcie mięśniowe, łatwo się rozprasza, nie uspakaja się, gdy jest brane na ręce, rzadko się uśmiecha do ludzi, a próby kontaktu inicjowane przez matkę zostają bez odpowiedzi.

Rozpoznanie autyzmu jest trudnym zadaniem, dlatego najmniejsze niepokojące oznaki zachowań naszych pociech należy jak najszybciej skonsultować ze specjalistą.

mgr Łucja Skórska, psycholog