Hipertonia jako przyczyna deformacji stawów u dzieci

Nadmierne napięcie grupy mięśni powoduje nieprawidłowe ustawienie w stawie. Mięśnie hipertoniczne mają tendencję do skracania się, co bywa jedną z przyczyn deformacji. Sama spastyczność nie powoduje zniekształceń, ale wywołuje ją brak równowagi między mięśniami spastycznymi a słabszymi antagonistami. Mięśnie przeciwdziałające mięśniom o wzmożonym napięciu pracują w niekorzystnej dla siebie sytuacji, będąc stale przez nie rozciągane. Nie mogą równoważyć ich siły i przez to wydają się wyraźnie słabsze. Z czasem rzeczywiście ulegają osłabieniu z powodu ich nieużywania. Koniecznie więc trzeba leczyć ten brak równowagi, zmniejszając spastyczność z jednej strony i wzmacniając mięśnie antagonistyczne.

Mięśnie spastyczne nie są mięśniami porażonymi i mogą się kurczyć. Co więcej, często nie są mięśniami silnymi. Nie można mylić skurczu i spastyczności z silną i skuteczną czynnością mięśnia. Gdy spastyczność zmniejsza się, hipertoniczne dotąd mięśnie mogą okazać się znacznie słabsze. Bywa też tak, że są zdolne do wykonywania czynności tylko w pewnym, a nie pełnym zakresie. Nieprawidłowe napięcie mięśni spastycznych powoduje, że „nie puszczają" one w czasie ruchu. Ten rodzaj braku koordynacji można również nazwać wzmożeniem skurczu, gdyż przy działaniu mięśni przeciwstawnych, ich skurcz nasila się. Niweczy to działanie mięśni antagonistycznych i nasila nieprawidłowe ustawienie w stawie.

Zmniejszenie wzmożonego napięcia jest konieczne do osiągnięcia wydłużania mięśni hipertonicznych i ułatwienia aktywacji ich antagonistów. Zmniejszenie lub wytłumienie nadmiernego napięcia sprawia, że czynność mięśni spastycznych staje się lepsza. Można to osiągnąć poprzez : wykonywanie ruchów rotacyjnych, wykonywanie łagodnych i długotrwałych biernych ruchów rozciągających, stosowanie aparatów ortopedycznych, łusek, bezpośrednie pobudzanie mięśni antagonistycznych lub stosowanie metod pośrednich polegających na znoszeniu napięcia mięśni spastycznych, stosowanie środków farmakologicznych.

Pośród wielu metod stosowanych w celu rozluźnienia nadmiernie napiętych mięśni, współczesna fizjoterapia proponuje między innymi techniki takie jak: poizometryczną relaksację mięśni, rozluźnianie powięzi, aktywne rozluźnianie mięśniowe, czy terapię punktów spustowych, które polegają na bezpośrednim oddziaływaniu na konkretne mięśnie. Daje to szansę na ich rozluźnienie, a w konsekwencji na możliwość zdobycia prawidłowych wzorców ruchowych.

Piśmiennictwo:
1.    S. Levitt Rehabilitacja w porażeniu mózgowym, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2000
2.    J. Ciechomski Współczesne metody diagnozowania i leczenia tk. miękkich, mat.szkoleniowe