Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
opracowanie: Małgorzata Kloczkowska, radca prawny

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r.

Ubezpieczenia społeczne obejmują:
- Ubezpieczenia emerytalne
- Ubezpieczenia rentowe
- Ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa ( zwane ubezpieczeniami chorobowymi )
- Ubezpieczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( zwane wypadkowymi )

Ustawa określa:
- Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym
- Zasady ustalania składek na ubezpieczenie społeczne oraz podstaw ich wymiaru
- Zasady tryb i terminy zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych, prowadzenie ewidencji ubezpieczonych i płatników składek, rozliczanie składek na ubezpieczenie społeczne oraz zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne
- Zasady prowadzenia kont ubezpieczonych oraz kont płatników składek
- Zasady działania Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
- Organizację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

 Rodzaje świadczeń z ubezpieczenia społecznego, warunki nabywania prawa do nich oraz zasady i tryb ich przyznawania określają odrębne ustawy.

Wypłacalność świadczeń z ubezpieczenia społecznego gwarantowana jest przez państwo.

Ubezpieczeni – to osoby fizyczne podlegający chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa poniżej.

Płatnicy składek – to np pracodawcy, jednostki wypłacające świadczenia socjalne , powiatowy urząd pracy i inne.

Składki na ubezpieczenie emerytalne finansują z własnych środków, w równych częściach ubezpieczeni i płatnicy składek.

Składki na ubezpieczenie emerytalne rentowe, chorobowe i wypadkowe osób prowadzących pozarolnicza działalność finansują w całości z własnych środków sami ubezpieczeni.

Prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym przysługuje także osobom, które z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułów obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego.

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 83 ust. 1 przewiduje, że ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego ( art. 477(9)). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy przez ZUS, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.

Od decyzji o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie nie przysługuje, lecz wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozparzenie sprawy na zasadach decyzji wydanych przez Ministra w pierwszej instancji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.